عمل نكرد بايد بيمار قىآور بخورد و اگر قى نكرد و هيچ تدبيرى سودمند نيفتاد و پيش‌آمدهائى روى داد بايد فصد كنند اما اگر مسهل بيش از اندازه كار كرد و بر حال بيمار بترسند بايد دست و پايش را ببندند و براى اين كار از زير بغل و كشاله ران آغاز كنند و او را بحمام گرم ببرند يا وسيله ديگر برانگيزند تا خوب عرق كند و به او كمى نان خشك و آب انار شيرين بدهند و اگر انتيموان خورده باشد آب يخ و يا آب ليمو با يخ بنوشد . « * » و اگر بيرون روى

--> ( * ) بدانكه معتادين بترياك و امثال آن از چيزهايى كه خلطهاى بدن را غليظ مىكند اخلاطشان از تعفن و استحاله و فساد البته دور تر است اما اگر بيمار بشوند خلطها ديرتر نضج مىيابند و در برابر مسهلها پايدارى بيشترى نشان مىدهند بنابراين پاكسازى مزاجشان دشوارتر است و اگر از ترياك پرهيز داده شوند از اين جهت زيان بيشترى مىبينند زيرا معتادين بترياك و مانند آن روحا عاشق آن مىباشند و آزمندى آنان به خوبى هويدا است و اگر ترياك براى آنها تجويز شود خلطها غليظتر مىشود و دير نضج مىگيرند . بنا بر اين اگر بشود بجاى ترياك چيز ديگر به كار ببرند كه خلط را غليظ نكند چه بهتر و اگر فرصت در درمان كم باشد بايد ترياك را كم و با جانشينهائى همراه كنند و از رقيق‌كننده‌ها و لينت‌آورها استفاده كنند تا اينكه بيمار درمان‌پذير شود و الا كار دشوار است . اما لطيف‌كننده‌ها را بعدا خواهيم گفت از قبيل كبابه ، فلفل ، كندر ، دارچين ختائى و امثال آن اگر اخلاط سرد باشد تغيير وضع ترياك بيمار زيان بيشترى دارد اما در صفراء اشكالى ندارد كه باستعمال آن ادامه دهند و اگر اخلاط خيلى غليظ باشد بايد بنفشه معطر و ماء الشعير و امثال آن بخورند و براى رقيق كردن خون عناب ، آويشن و ساير داروهائى كه خواهيم گفت مفيد است . مؤلف اعلى الله مقامه